فلسفه و هندسه و نحو و لغت سرآمد بود . شاگردش ابو القاسم سعيد بن احمد الطليطلى صاحب كتاب طبقات الامم كه در تاريخ علوم است نيز از مبرزين علماى آن عصر است . جدولهاى فلكى كه اين علماى مسلمان وضع كرده‌اند بعدها مهمترين مرجع آلفونسو پادشاه دانشمند قشتاله در تنظيم جدولهايش شد . آلفونسوى دانشمند بخصوص به منابع علمى اندلسى بويژه آثار عصر ملوك الطوايف متكى بود و از علماى اندلسى كه قريب دو قرن پيش از او مىزيسته‌اند سود فراوان برده است . سرقسطه و طليطله و قرطبه از بزرگترين مراكز تحقيقات فلسفى و رياضى در قرن يازدهم ميلادى بودند . المقتدر ابن هود و پسرش المؤتمن خود از نام‌آوران در فلسفه و رياضيات و نجوم بودند . المؤتمن رسالهء الاستكمال را در رياضى نوشته است . تحقيقات اين دو امير دانشمند اعجاب مراكز علمى را در قرون وسطى برانگيخته است . « 19 » اين جمعيت انبوه ادبا و شعرا و علما كه در عصر ملوك الطوايف و در كنف حمايت امراى آن مىزيستند ، بعضى صاحب مناصب دولتى چون وزارت و دبيرى يا قضا بودند ، و بعضى سمت همصحبت و نديم داشتند . بيشتر اين علما و ادبا در يك دربار درنگ نمىكردند و از دربارى به دربارى و از قصرى به قصرى برحسب وضع و موقعى كه پيش مىآمد در حركت بودند . قصور امراى طوايف براى جذب و جلب ايشان با يكديگر رقابت مىورزيدند و از ارسال صلات و عطايا دريغ نمىداشتند . بعضى سراسر عمر در حمايت يك امير سرمىكردند ؛ برخى نيز خود را در گيرودار مسائل سياسى مىافگندند و چه‌بسا سر بر سر هواى خويش مىباختند . احمد بن عباس وزير زهير العامرى و ابو عبد اللّه البزليانى وزير المعتضد بن عباد و ابن عمار وزير پسرش المعتمد در اين زمره بودند . اين هردو زندگى خود را به بهاى حادثه‌جوييهايشان از دست دادند . يكى از نشانه‌هاى شكوفايى علم و ادب در عصر ملوك الطوايف وجود كتابخانه‌هاى عمومى و خصوصى بسيار است . هرشهر اندلس پايتخت مملكتى بزرگ و كوچك بود . امراى طوايف در گردآوردن كتب نفيس بر يكديگر سبقت مىگرفتند . و در اين

--> ( 19 ) . در باب نهضتهاى فكرى در عصر طوايف رجوع كنيد به رسالهء ابن حزم دربارهء حركت علمى در اندلس كه در نفح الطيب ، ج 2 / ص 126 و مابعد آن آمده است . و نيز رسالهء الشقندى كه در نفح الطيب ، ج 2 / ص 128 نقل شده و نيز : 48 - 97 . p , . dibI : ladiP . M . R